Çukurova Press Twitter

ADANA’DA BAYRAMLAR GEÇİDİ

Tatlıcı Zeki
28 Mart 2018 35 views 1

Bayramlar, ortak atan kalp atışlarının oluşturduğu muhteşem bir toplumsal senfonidir.

Bayramlar da ölür; insanlar gibi.

Nasıl ki bir insan, doğar, büyür gelişir ve ölürse, bayramlar da aynı kaderi paylaşır.

Esasında varlaşan her şey sonuçta yok olmaya mahkûmdur.

Bir düşünce, bir inanç nasıl ki geçmişte yok ise gelecekte de olmayacaktır.

Düşünce, inanç, felsefe, ideoloji vb, toplumun ihtiyaçlarına yanıt olduğu müddetçe yaşar.

İhtiyaçlara cevap vermeyen hiçbir düşünce yaşayamaz.

 

Adana Şehir Müzesi’nde “Arabalı Tanrı Tarhunda” adı verilen heykeli görünce, yıllar önce yayınlanmış bulunan “Kendini Arayan Tanrı” kitabımdan bir paragraf geçti zihnimden.

“Tanrı Telepunis, üzgün bir şekilde dünyayı seyretmektedir. Baş Tanrı Marduk, bir baba şefkati ile yaklaşır ve Telepunise neden hüzünlü olduğunu sorar. Telepunis:

“Zaman ilerledikçe insanların bana olan saygılarının azaldığını görüyorum. Yer altına döndüğüm zaman, hüzünle kuruyan yapraklar, ölen tabiat çin yas tutarlardı; sonra da döndüğümde beni sevinçler ve bayramlar ile karşılarlardı. Ama şimdi insanlar sanki artık Tanrı olarak bana değer vermiyorlar…”

Marduk, acı bir tebessüm ile başını salladı:

“Telepunis sen nesin ki? Sadece bir tanrısın… Zamanın çarkları karşısında hiç kimsenin gücü sonsuza kadar değildir. Bu gün senin uğruna insanlar ölüyor, ama öyle bir zaman gelecek ki, yok olup gideceksin. Eğer şansın varsa, insanlar seni enkazların arasında veya çöl kumlarının altında bulup, müzelerinde bir eser olarak saklarlar… Şansın yoksa varlığın dahi unutulacaktır…”

Uğruna can verilen Tanrıların bile zamanla müzede bir esere dönüştüğü evrende bayramlar ne kadar yaşar?

Zaferler gelir geçer, bayramlar kalır geriye; onlar da gelir geçer…

 

BAYRAMLAR MEZARLIĞI

Ve her düşünce, ideoloji ve inanç kendi bayramını ve kahramanları yaratır. Yaratmak zorundadır.

Bir bölgede kutlanan bayramların incelenmesi, o bölgenin, siyasal, kültürel ve dinsel tarihini gözler önüne serer.

Bu topraklarda kutlanan bayramların listesini yapmaya çalıştım.

Liste uzun. Sonuçta karşıma bir “Bayramlar mezarlığı” çıktı.

Belki “bayram” ile “mezarlığı” aynı cümlede kullanmış olmamı yadırgayanlar olabilir, ama karşılaştığım gerçek bu idi. Mezarlık kavramını, “unutulmuş, itilmiş, ihmal edilmiş” olarak da anlayabilirsiniz.

İsmet Zeki Eyüpoğlu “Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü” nde “Bayram” maddesi şöyle açıklama yapıyor:

“Bayram; bayımak/Baymak (varlıklı, gönenmiş, üstün, etkili olmaktan) Bayram (Büyük düğün, kıvanma günü, tören, eğlenme.) Kök anlamı “Bay” (varlıklı, üstün, gönenmiş) sözcüğünden anlam genişlemesiyle: belli günlerde düzenlenen, bütün bireylerin birer bey (bay) gibi donanıp eğlendikleri gün, düğün, bayram, büyük tören.

Buraya kadar tamam…

Demek ki bayramlar, ortak atan kalp atışlarının oluşturduğu muhteşem bir toplumsal senfonidir.

Kalpleri ortak attırmayan hiçbir eğlenti, anma bayram olamaz.

Bazen sistem kalp atışlarına müdahale eder. Size bayramı dayatır. Ama toplumda hiçbir karşılık bulamaz.

GÜMRÜK BİRLİĞİ KUTLAMALARI(?)

Toplum olarak Gümrük Birliğine girdiğimiz zamanı düşünün, havai fişekler atıldı, nutuklar söylendi… O zaman dehşetle yönetici ve iş adamlarını seyrediyordum. İnsan kendi celladıyla kol kola girip bayram yapar mı diye. Yaparmış. Gözler kör, anlayışlar dibe vurmuş, iş adamlarımız halkımızla birlikte bayram yapıyor; neymiş efendim, Gümrük Birliğine girmişiz.

Kendi cenaze törenini bayram olarak kabul eden başka devletler var mı? Bilmiyorum.

Elbette bunun toplumda karşılığı olamazdı; olmadı da…

 

Bir konu hakkında araştırma yaparken, Adana’da Kutlanan Bayramları bir kenara not ettim. Karşıma çok ilginç bir tablo çıktı.

ANADOLU, “BİN TANRILAR ÜLKESİ”

Dini Bayramları konumuzun dışında bırakarak bu bayramları kabaca görelim.

Bu toprakların bulunduğu coğrafya ilk çağlarda “Bin Tanrılar Ülkesi” olarak geçer. Hemen hemen her beklenti ve değişimin bir bayramı vardı. Zaten Hitit Krallarının en önemli işlevlerinden biri bayramlara katılmak ve onları Tanrılar adına yönetmekti.

Hititler döneminde bu topraklarda kutlanan bayramlar, meteorolojik olabileceği gibi mevsimlerle de ilgilidir.

UZAK YERDEKİ İNANLARIN BAYRAMI

Yeni Yıl Bayramı: Bu zamanlarda kutladığımız “Nevruz- Bahar Bayramı’nın” atasıdır. Bütün tanrılardan, bereket ve uzun ömür dilenir.

Orak Bayramı (Harman Bayramı) / Bağ Bozumu Bayramı (Üzüm Koparma Bayramı) /

Yıkanma Bayramları / Dağa Götürme Bayramları / Yaşlı Adamların Bayramı / Temiz Rahibin Bayramı, gibi bayramların yanı sıra “Uzak Yerlerdeki İnsanların Bayramı” vardır.

Tabi bu bayramların sadece adını vermekle yetiniyorum. Her bayramın bir anlamı ve kutlanış şekli vardır. Bu gün Anadolu’da kültürel olarak yaptığımız birçok etkinliğin kökenlerini o çağlarda kutlanan bayramlardan bulabiliriz.

Buna ek olarak; Hişuva Bayramı, Kapı Yapısı Bayramı, Yakarma Bayramı…

 

BİR DE CUMHURİYETİN BAYRAMLARI

Gelelim Cumhuriyetimizin Bayramlarına;

Yılbaşı’ndan itibaren bu topraklarda kutlanan bayramları listeledim.

 

05 Ocak          : Adana’nın Kurtuluşu.

10 Ocak          : Maarif Bayramı (Millet Mekteplerinin Açıldığı Gün) (10 Ocak 1929’da Milli Eğ itim Müdürlüklerinin gözetimi altında Millet Mektepleri açılarak halka Türk harflerini okutma ve öğretme iş i ülke çapında daha kapsamlı duruma getirilmiş, düzene sokulmuştur.

Millet Mekteplerinin eğitime başlama günü (10 Ocak 1929) yurtta “Maarif Bayramı” olarak duyurulmuş ve eğitim yapılacak yerler süslenmiş ve ışıklandırılmıştır. O gün şehirlerde yeni Türk harfleri, bandolar nezaretinde söylenmiş, halk büyük bir heyecana kapılmıştır.

27 Ocak          : Hava Şehitlerini anma günü. (Bu gün bu yurdun iyiliği, Türk ulusunun rahatı ve Türk Cumhuriyetinin sağlamlaşması için havada uçarken yere düşüp ölen kahramanlarımızı saygı ile anma günüdür.

 

21 Şubat         : Ağaç Bayramı (1940’tan itibaren 7 Martta kutlanmaya başladı)

2 ve 3 Mart     : Ziya Gökalp ve Namık Kemal’i anma

7 Mart             : Ağaç Bayramı (1940 yılından önce 21 Şubat’ta kutlanırdı)

11 Mart 932    : İsmet İnönü’nün Adana’ya ilk ayak bastığı tarih

12 Mart           : İstiklal Marşı’nın kabulü

14 Mart           : Tıp Bayramı (1929 ila 1937 yılları arasında 12 Mayıs’ta kutlanmıştır. Daha sonra yeniden 14 Mart’ta kutlanmaya başlanmıştır)

15 Mart           : Atatürk’ün Adana’ya ilk gelişinin yıldönümü

18 Mart           : Çanakkale Şehitlerini anma

21 Mart           : Toprak Bayramı : (Bildiğimiz Nevruz Bayramı. Bu bayram hiçbir milliyet ve etnik kökenin mülkiyetinde değildir. Bu geniş coğrafyada yaşayan, bütün toplumların ortan geleneğidir. Evrenseldir.  Ne kadar Türklere ait ise o kadar Kürtlere ve Araplara aittir.) Bu bayram, Sümerler, Hititliler ve Asurlular döneminden beri bu coğrafyanın ortak kalp atışlarının senfonisidir. Bildiğimiz gece ile gündüzün eşitliği.

23 Nisan         : Milli Egemenlik ve Çocuk Bayramı

07 Mayıs         : Mithat Paşa’nın ölüm yıldönümü anmaları yapılmaktaydı

05 Mayıs         : Mektepler Bayramı (1934 5 Mayıs Y.A)

05 Mayıs         : Çiçek Bayramı (1929.03.06 tarihli Yeni Adana Gaztesinde var)

15 Mayıs         : Hava Şehitlerini anma günü (Genel)

17 Mayıs         : Ziya Paşa’yı anma

19 Mayıs         : Gençlik ve Spor Bayramı

01 Temmuz     : Kabotaj Bayramı

21 Temmuz     : Montrö Zaferi

23 Temmuz     : Hürriyet Bayramı (1933 – Türksözü gazetesinde var) Meşrutiyet Bayramı

24 Temmuz     : Lozan Bayramı

30 Ağustos     : Zafer Bayramı

26 Eylül          : Dil Bayramı

28 Eylül          :Büyük Türk Amirali Barbaros Hayrettin’i anma

02 Ekim          : İlkokullar Açılma Töreni

29 Ekim          : Cumhuriyet Bayramı

10 Kasım        : Atatürk’ün Anma

12 Aralık         : Tasarruf ve Yerli Malı Haftası

17 Aralık 942  :Şair Talat Muter’in ölüm yıldönümünü anma

(Mutlaka unuttuklarım da vardır. Listeyi hala oluşturmaya çalışıyorum.)

Lagos Balık
SEDAT MEMİLİ
SEDAT MEMİLİDiğer Yazıları
BENZER KONULAR
YORUM YAZ

Yusuf Hadeki

Gerçekten hiç düşünmediğimiz ne kadarda bol yaşadığımız ( meğerse her ay her hafta kadar çokmuş ) bir konuyu ilk defa sayenizde fark etmiş oldum. Teşekkür eder Sevgi ve Saygi selam ederim..

Çukurova Press Ender FM
MAGAZİN
Çukurova Press E-abonelik
besiktastayim.net/sislikent.comumraniyekombiservis.orgbeylikduzubizimkent.comatasehirmeb.com