pendik escort kartal escort kurtkoy escort maltepe escort

istanbul escortkayseri evden eve nakliyat

bayan escort izmir

ADANA’DA TİYATRO VE YASAKLAR - Çukurova Press Gazetesi

Çukurova Press Twitter
ankara evden eve nakliyat
kayseri evden eve nakliyat

ADANA’DA TİYATRO VE YASAKLAR

Lagos Balık
04 Nisan 2018 90 views 0

ADANA’DA TİYATRO VE YASAKLAR

Her fani yasaklardan nasibini alacaktır…

Gülmek haksızlığa başkaldırı, gülmek insanlaşmaktır…

 

İsmail Kahraman – ki bana göre TBMM Başkanı olması Türkiye için kötü bir şanstır . Çünkü ben o makama çok değer veren önemseyen bir inanca sahibim – Tiyatro Sanatçılarının sahneye çıkmasını engellemiştir.

Basın, kadın, demokratik kitle örgütleri vs ayağa kalktılar.

Geldiği yer itibarı ile İsmail Kahraman’ın kadınları “sanki değersiz birer kul” gibi görmesi gayet doğal…  Yaz yazlığını, kış kışlığını yapar. İsmail Kahraman zannedersiniz ki her zaman her türlü yeniliğe ve çağdaşlığa açık olmuştur da kadınlar konusunda geriye düşmüştür. Yok böyle bir şey… Amerika’yı yeniden keşfetmenin bir anlamı yok.

Bu demokratik kitle örgütleri, muhalif partiler, kadın kuruluşları İsmail Kahraman’ın TBMM Başkanı olduğu zaman yerlerine oturdukları için şimdi ayağa kalkmalarının hiçbir anlamı yoktur.

At ve Üsküdar meselesi…

 

Bizim konumuz Tiyatro ve Yasaklar

Ülkemizde Tiyatro Tarihi, aydınlanmanın tarihi ile paralellik gösterir. Tiyatro Tarihi göstermiştir ki, İnsanlığın özgürlüklere sahip olma konusunda tiyatro sanatçıları heykelleri dikilecek birer kahramandır.

Adana’mızda çok ilginç yasaklar vardır.

Adana (Seyhan) Belediyesi zaman zaman “Tembihnameler” başlığı altında yasaklar koymuş ve bu yasakların ihlal edilmesi halince cezalarının ne olacağını açıklamıştır.

“Fukara Hamamı olan Seyhan Irmağı’nda donsuz yıkanmanın, Pasta yapmanın ve uçurtma uçurmanın yasak olduğu dönemler de yaşanmıştır.

Ayrıca atlara don giydirmekten, rakıların büyük şişelerde satılma mecburiyetine kadar…

Belediyenin dışında Emniyet Müdürlüğü’nün duyurduğu yasaklar en acımasız olanlarıydı.

12 Eylül’ün yasakları bana çok acı verirdi. Ancak Adana Emniyet Müdürlüğünün 1930’lu yıllarda tiyatroculara uyguladığı yasakları görünce Kenan Evren’e neredeyse rahmet okuyacaktım. (Allah Korusun!)

O dönemde Emniyet Müdürlüğünün koyduğu yasakların en büyük mağduru tiyatro sanatçıları idi.

EMNİYET MÜDÜRÜNÜN YASAKLARI

Adana Emniyet Müdürlüğü’nün Tiyatrolara getirdiği yasaklar şunlardır: (15 Ekim 1929 Yeni Adana Gazetesi)

1 –  Müşteri celbi maksadıyla tiyatro binası haricinde davul ve saz çalınamaz: Günümüzün gençleri bilmez, bir filmin veya gelen tiyatro kumpanyaların afişleri at arabalarına yüklenir ve sokak sokak gezilirdi. Dikkati çekmek için de bir davulcu ve cazgır tiyatro veya film hakkında açıklayıcı bilgileri bağıra çağıra anlatırdı. Ayrıca gösteri salonlarının önünde davudi sesli çığırtkanlar:

“Başliyür… Başliyür… Başliyür…” diye halkın dikkatini çekerdi. Bunlar yasaklandı.

 

KANTOLAR POLİS KONTROLÜNDE

2 – Salmada hanendelik ve kanto yapılabilir. Ancak bir tiyatroda beş azami altıdan fazla kız bulunamayacağı gibi her kız iki defadan fazla kantoya çıkmayacaktır. Ve kantolar her gün muntazaman polisin kontrolünden geçmiş bulunacaktır.

Madde ifadesi bu…

Polis büyük bir lütufta bulunarak Kanto yapılabileceğine izin vermektedir. Ama önce kendisi görüp denetleyecektir. O zaman her polisimiz kreasyon, görsel sanatlar, klasik müzik vs konularında uzmandı ya(?)

Ayrıca böyle sahnede göründükten sonra çık, sona tekrar gel sahneye gir. Yok öyle ayak… Mahallenin delikanlısı ve namus bekçisi polis izin vermez buna… Adabınla bir kere sahneye çık sonra otur oturduğun yerde…

GÖBEK ATMAK YASAK

  1. madde: Sahneye çıkınca zinhar göbek atmayasın… Alim Allah sonucundan sen mesul olursun… Kadın kısmsı sahnede göbek atar mı?
  2. Madde: Kantodan sonra azami iki perde olmak üzere düeto yapılabilir.

Hani madem bu kadar çalışmışsın. Tamam. Düet’e katılabilirsin… Öyle çıkıp tek başına sahnede, şarkı söyleyeceksin, oynayacaksın… Olmaz…

Madde 5 – Dramlara gelince: muharriri tayin edilebilen mütercim veya müellif asarı temsil olunabilir.  Bu da yine polis kontrolünden geçmiş olacaktır.

Türkçe meali, bir dram sahnelenecekse, özellikle onun yazarı belli olacaktır. Yazarı belli olmayan oyunlar sahnelemez. Sonra alacaksın bu eseri önce polise göstereceksin; O dönemde bir polis, her ne kadar hayatında bir kere bile tiyatroya gitmemiş veya bir tercüme tiyatro eseri okumamış olsa bile madem polis çok bilgilidir.(?) O denetleyecek, toplumun adabına ve siyasi anlayışına aykırı gözyaşları kabul edilemez.

Siz ne zannettiniz? Burası muz cumhuriyeti mi?

(Bu satırları yazarı olan naçizane bir şiirinde “Mehmet” demeyip, “Memet” dediği için takibata uğrayanlardır… Oh olsun bana… İnsan polise danışmadan şiir yazabilir mi?)

BENİM ANLAMADIĞIM YASAK

Bu başlığı görünce diğer yasakları anladığım zannedilmesin. Onları bir kere anlamıyordum; bu yasağı iki kere anlamadım. Terimler tiyatro sanatçılarının bildiği terimlerdir. En iyisi ben bu maddeyi olduğu gibi yazayım. Zaten maksadımız ilgili adrese gider.

Madde 6: Dramlardan sonra temsil edilen komediler tuluat olmayacaktır. Darülbedayiin bir perdelik komedilerden olması şartve polisin murakabesine tabidir.   “Dârülbedâyi ya da asıl adıyla Dârü’l-bedâyi-i Osmânî, 27 Ekim 1914 tarihinde İstanbul Belediyesi bünyesinde konservatuvar olarak açıldıktan sonra okul hüviyetinden çıkıp bir tiyatro topluluğuna dönüşen; halen İstanbul Şehir Tiyatroları adıyla varlığını sürdüren sanat kurumu”

 

GÜLDÜRMEK: EN TEHLİKELİSİ

Önce madde metnini yazayım:

Madde 7 –Oyunlarda halkı güldürmek maksadıyla mevzu harici ve adaba mügayir her türlü evza ve tabirat memnudur.

GÜLMEK HAKSIZLIĞA BAŞKALDIRIDIR

Düşünelim şimdi, bir tiyatro oyununda halkı güldürmek maksadı ile her türlü haller, vaziyetler, duruşlar, mimikler, feyişler yasaktır. Hoplalaaa demeyin.

Gülmek insanca bir eylemdir. Derler ki akıl, insan ile hayvan arasındaki farktır; Bence gülmek, daha önemli bir farktır. Totaliter rejimler gülmeye düşmandır. Siz hiç faşist diktatörlerin (Pinochet’ten Musollini’ye, Hitler’den Franko’ya kadar gülen faşist bir lider var mı? Gülmek Atatürk’e Che Guevara gibi halk liderlerine yakışır.

Mahalle aralarında denetimsiz olarak akrep yuvası gibi faaliyet gösteren o günahkar sakallıların güldüğünü gören var mıdır? Olmaz…

Çünkü; gülmek, haksızlığa bir başkaldırıdır. Gülmek, insanlaşmaktır. Hele yoruma açık olan ve Osmanlıca (Evza-ı dil bazane)diye ifade edilen, gönül eğlendirecek şekilde vaziyetler tamamen yasaktır.

Düşünebiliyor musunuz, totaliter rejim, yüz kaslarınızı bile denetim altına alacak yasaklar getiriyor.

Bir de Madde 8’e bakalım: “Oyunların dram ve komedi esnasında etrafı rahatsız edecek derecede bağırıp çağırmaları yasaktır. “

Bir sanatçı, oyunun akışı gereği sesini yükseltmesi gerekiyor: yasak!

Diyelim bir mahalle kabadayısını canlandırıyorsunuz: fısıltı ile nara atacaksınız… İşinize gelirse. Veya Nuh Tufanı’nda gemiye bir akrabanızı çağıracaksınız… Bağırmak yok, cep telefonu ile çaldıracaksınız… Böyle.

Gülünç mü? Aman gülmeyin… Gülmeyin ve benim de başımı belaya sokmayın.

Polisin son yasağı da 9. Madde başlığı altında şöyle: “Duhuliye ve meşrubat fiyatları belediyece tespit edilecek miktar üzerinden alınır…”

Eh o kadar da olsun artık.

BEKARET KONTROLÜ

Tiyatro sanatçılarına bekaret kontrolü yapıldığını anlatmadan geçemeyeceğim.  Yorumunu yapmanın dahi beni utandırdığı bu haberi size olduğu gibi vereceğim:

“Muayeneye Sevk

Tiyatro şantözlerinden bekar olanların polisçe Muayenei Sıhhiye’ye tabi tutulmuşve hepsi muayene ve sevk edilmiş olduğu; muayenede bulunmayanların san’attan men menedilecekleri haber edilmiştir…” ( 22 Ekim 1922 Yeni Adana Gazetesi)

Bir sanatçı onuruna yediremeyip bu uygulamayı reddederse sanattan men ediliyor.

O dönemde bu kararı alanlar “fiili Livata” kontrolüne tabi tutulsaydı kaçı görevlerinde kalırdı acaba?

Bu sorunun yanıtı hiçbir zaman bilinmeyecektir.

Esasında bu yazıyı geçen hafta: Sayın Nurhan Tekerek ve  Gürsel Fırat’ın şahsında Adana’da tiyatroyu yaşam biçimi haline getirenlere ithaf düşüncesi ile yazdım. Yayınlamak bu güne kısmet oldu.

 

Lagos Balık
SEDAT MEMİLİ
SEDAT MEMİLİDiğer Yazıları
BENZER KONULAR
YORUM YAZ

MAGAZİN
Çukurova Press Twitter

kaçak iddaakaçak bahisgüvenilir bahis siteleriiddaa sitelerien iyi bahis siteleriillegal bahisen iyi canlı bahis sitelericasino sitelericanlı bahis siteleriensobet üyelikbonus veren siteler