Çukurova Press Twitter

KENDİ GİTTİ DÜŞÜNCESİ KALDI YADİGÂR: “GÜDEN PARTİ”

Lagos Balık
14 Haziran 2018 33 views 0

 

“Ne olacak bu memleketin hali?” dediler ve

“Hür Türkiye Adalet Partisini” kurdular.

 

Şaka yaptığımı sanmayın, 14 Temmuz 1951 Yılında İstanbul Merkezli bu isimde kurulmuş bir parti var.

Çok uğraştım detaylarına ulaşamadım. En kaba bilgi şöyle Sigortacı Halil Güden adında bir muhterem kardeşleri ile birlikte bir parti kurmuş ve partiye de soyadını vermiştir. Böylece alın size “Güden Parti”

Parti henüz faaliyete geçmeden daha kuruluş aşamasında mahkeme tarafından kapatılmış ve böylelikle halkımız güdülmekten kurtulmuştur derken, acaba kurtulmuş mudur?

Böyle bir soru geliyor aklıma. Her halde partili olanın “Güden”, oy verenin ise “güdülen” olarak algılanmasının en somut örneği olmalı bu parti.

 

İSLAM DEMOKRAT PARTİSİ

 

1946 yılından sonra İslam’ı koruma faaliyetlerine örgütsel olarak İslam Demokrat partisi’de katıldı. İslam’ı koruma partileri peş peşe kurulmaya başlanmıştı.

Siyasetin dini koruması amacıyla kurulan parti ve diğer kuruluşlar 1950’li yıllardan sonra ABD Emperyalizminin emrine girecek ve en büyük yarayı “milli ve yerli” anlayışı alacaktı.

Marshall Planı devreye girmiş, “Her Mahallede bir zengin” yaratma ekonomi politikası başlamış, Komünizm bir numaralı düşman ilan edilmiş, ABD sermayesi yavaş yavaş sosyal hayatımıza girmeye başlamıştır.

İşte p tarihte Emakli Asker Cevat Rifat Atihan başkanlığında “İslam Demokrat Partisi” kuruldu. Millet Partisi önce parçalanmış sonra mahkeme kararıyla kapatılmıştır. Kapanan bu partiden iki parti dpğmuş, biri Osman Bölükbaşı’nın başkanlığındaki Cumhuriyetçi Millet Partisi (1958 yılında Türkiye Köylü Partisi ile birleşti), diğeri de İslam Demokrat Partisi’dir.

Dini söylem ve motifleri ön plana çıkaran parti olarak tarihe geçmiştir. Adnan Menderes Malatya’da iken, yine Malat’ya da öğrenci olan Hüseyin Üzmez (Bildiğiniz Hüseyin Üzmez) Gazetesi Ahmet Emin Yalman’a silahlı saldırı düzenler.

Olayın bu parti ile ilişkisi saptanır ve part mahkemece kapatılır.

 

UFAK PARTİ

 

Partiler hakkında çalışma yaparken beni en çok duygulandıran “Ufak Parti”nin kuruluş gerekçesiydi. Partinin Kurucusu Hüseyin Köycü, Merkezi Erzurum / Şenkaya’da lan partisinin kuruluş gerekçesini şöyle açıklamaktadır.

 

“Yarım asırlık hayatımda yapmadığım hayrat, fedakârlık ve feragatçilik kalmadı. Düşündüm, elimi vicdanıma koydum. Etrafıma baktım, muhayyilemi derin derin yokladım. İçimi dinledim. Ömrümde hiç kimseye fenalık etmediğimi, ihanet ve hiyanet etmediğimi, ancak mukaddes tanıdığım vazife sırasında karşımdakileri gayet tabii olarak gücendirdiğimi düşündüm. Ona da asla pişman değilim. Peki şimdi ne gibi bir hasenat işleyeyim diye mütalaamın sonucu olarak, fedakarlık ve feragatçilik esasına yaslanan orijinal bir siyasi parti kurmayı ve bunu ölmeden evvel meydana getirmeyi göze aldım. Acaba arkadaş bulabilir miyim, imkan cihetinde muvaffak olabilir miyim? Partinin adı ne olacak? Aradım, kucakladım, bocaladım, inceledim, heceledim, ‘UFAK PARTİ’ evet münasip dedim, Çünkü varsın küçük adamlar alay etsin, istihza etsin, biz arayalım, soralım, görelim ki; büyük ruhlu, yüksek kabiliyetli, fedakar ve feragatçi vatandaşlarımızdan 65 ilimizde kaç arkadaş çıkar da Ufak Parti’yi takdir eder. Hayalim de ümidim de temennim de bu diyerek, Ya Allah dedim parti kuruldu. Tarih 25/Mayıs/1957 “Hüseyin Köycü’nün 25/Mayıs/1957’de kurmuş olduğu Ufak Parti, Türkiye’de genel merkezi Ankara dışında bir ilçede (Şenkaya) olan tek partidir. Parti’nin amblemi sarı bir kalemdir. Eğitimin, öğrenmenin, sanatın simgesi olan “kalem”in yanında U.P. harfleri vardır.” (*)

Erzurum / Şenkaya ilçesinin saygın bir ailesine mensup olan Hüseyin Köycü’ye rahmet diliyorum. Şair olan Hüseyin Köycü’nün şiirleri de var.

Hüseyin Köycü’nün vefatı üzerine parti 1957 yılında mahkeme kararı ile kapatılmıştır.

 

HÜR TÜRKİYE ADALET PARTİSİ

 

1957 yılında Bolu merkezli bir parti kurulur. Adı “Hür Demokrat Adalet Partisi”dir. Bu partinin kuruluşunu Bolunun Sesi yayın organında Erdoğan Mühürcüoğlu öylesine güzel anlatmış ki, aynen paylaşıyorum:

“…Cemal Gökcesu’nun Seul’den Bolu’ya gönderdiği kucak dolusu selam bana dava vekili Ali Rıza Gökçesu ve yine dava vekili Osman Taşkınbaş ve arkadaşlarını hatırlattı. Geçenlerde anlatacaktım, fırsat olmamıştı. Dava vekili Osman Bey ve bir kaç arkadaşı bir araya geldikçe ”Ne olacak bu memleketin hali” muhabbetleri yaparlarmış hep. Bugün biz de yapıyoruz ya hani, onun gibi yani. 50’li yıllarda oluyor bu dediklerim. Yine böyle bir sohbet, muhabbet ortamında vatan millet Sakarya falan derken o kadar coşmuş, o kadar gaza gelmişler ki ; ”Parti kuralım anasını satayım” demişler; ”bu böyle olmayacak.”
”Biz parti kuruyoruz ey ahali” diye ortaya çıktıklarında gülenler olmuş, dalga geçenler falan.. Ne yapıyorsunuz siz yahu, size mi kaldı bu işleri? diyenler. Parti kuracaz diyorsunuz; tamam da, bu iş o kadar kolay mı? Önce izin mizin alacaksınız; sonra da dünya kadar para lazım. ”Olsun” demişler ”kervan yolda düzelir, bu milletin başına Osman bey gibi bir başbakan lazım Bolu’dan” ve hakikaten de partiyi kurmuşlar. Türkiye genelinde büyük de ilgi görmüş bu parti. Yapılan bir törenle ”Hür Türkiye Adalet Partisi” tabelasını da asmışlar parti binasına.
Daha önce Bolu’daki haşhaş tarlalarının varlığından bahsederken hiç değilse tek bir kare fotoğraf olsaydı demiştik, kırmızıya, beyaza, ya da eflatuna bulanmış bir Bolu fotoğrafı.. Ne güzel olurdu, nasıl da yakışırdı demiştik.. ”Hür Türkiye Adalet partisi” bina’sının da tek bir fotoğrafı bile yok.. Aslında çok eski bir tarih de değil.. Hani ”makina yoktu, film yoktu” diyeceğimiz kadar uzak bir tarih değil.. O yıllarda çekilmiş hepsi de birbirine benzeyen yüzlerce fotoğraf var halbuki..

Ee, n’olmuş peki, bizim Hür Türkiye Adalet partisi..? Efendim, bizim bu partinin elamanları iki ay içinde birbirlerine düşüp gırtlak gırtlağa gelince, bazıları CHP’ye bazıları da DP’ye geçmişler.. Her ne kadar Genel başkan Osman bey ”Biz geniş halk kitlelerinin partisiyiz” falan diyormuşsa da; TBMM kayıtlarına göre partide Genel Başkan Dava Vekili Osman Taşkınbaş, Genel Başkan Yardımcısı Zabıt Katibi Ali Fevzi Sağlam ve Basın ve Halkla İlişkiler Müdürü Adliye’de Çaycı Kemal Anaç kalmış.. Topu topu üç kişi kalınca, parti olma özelliğini kaybettiği için resmen kapanmış… (**)

 

Kemalist Gençlik Partisi: Bu parti hakkında sadece “30 Mart 1961 tarihinde kurulduğu ve 1966 yılında dağıldığı” bilgisine ulaştım. Daha detaylı araştırma yapacağım elbette. Demokrat Parti ile yara almış Kemalist düşüncenin yeniden gündeme getirilmesi ilginçtir. Oysa o zaman CHP, henüz Kemalizm’in çizgisinden kopmamıştı. Bu partiye neden ihtiyaç duyulduğu araştırma konusu olabilir.

Devrim Partisi :

Türkiye İleri Ülkü Partisi: 06.05.1969 tarihinde kurulmuş ve 29 Haziran 1971 tarihinde Anayasa Mahkemesi’nce kapatılmıştır.

Türkiye Kardeşlik Partisi : 24 Kasım 1974 yılında kurulmuş ve 17 Ocak 1974 tarihinde kongre kararı ile kendi kendini kapatmıştır. (Neden kapanmış bilmiyoruz. Türkiye’de kardeşliğin imkansız göründüğünden mi yoksa, zaten herkesin kardeş olduğunu düşündüğünden mi bilemiyorum?

Bizim Parti: 08.07.1983 tarihinde kurulmuş ancak bir buçuk ay yaşadıktan sonra 22.08.1983’te kurulduğu gibi kongre kararı ile kendiliğinden kapanmıştır.

 

Bu partilerin tamamı 1981 yılında Kenan Evren’in bir düdük çalması ile kapanmıştır. Bundan sonraki bölümlerde 1983 yılından sonra kurulmuş partilere bakacağız.

 

(*)http://www.huseyinkoycu.net/ (Bu sitede partinin tüzüğü de yer almaktadır.)

(**) http://www.bolununsesi.com/icerik/kose.asp?yid=79&id=4818

 

 

Lagos Balık
SEDAT MEMİLİ
SEDAT MEMİLİDiğer Yazıları
BENZER KONULAR
YORUM YAZ

MAGAZİN
Çukurova Press Twitter