“Adana için bütüncül bir altyapı planı hazırlanmalı”

İnşaat Mühendisler Odası Yönetim Kurulu Başkanı Hıdır Çak ve yöneticiler Anıl Kılınç, Necati Berke Güvel, Şube Sekreteri Gizem Cansu Şahin, Çukurova Press Gazetesi Yönetim Kurulu Başkanı Engin Kanber ve yazı işleri kadrosunu ziyaret ederek Adana’nın alt yapısı ile ilgili sorunları konusunda fikir alış verişinde bulundular.

  ALİ BOZ/ ŞEYDA TURAÇLAR     Altyapı sorunu yalnızca Adana’nın değil, Türkiye’nin birçok kentinin ortak sorunu olduğunu ve kentleşme süreçlerinde bilimsel ve bütüncül planlama yerine günübirlik ve parçacı yaklaşımların tercih edildiğinin altını çizen İnşaat Mühendisler Odası Yönetim Kurulu Başkanı Hıdır Çak, “Altyapı yatırımlarının nüfus artışı ve kentleşme hızının gerisinde kalmasına yol açmıştır. Plansız ve çarpık büyüme ise sorunları her geçen gün daha karmaşık hale getirmektedir” dedi.   Adana’da her yoğun yağış sonrasında benzer bir tabloyla karşılaştıklarını belirten Çak, şunları söyledi: “Yağmur suları sele dönüşüyor, ev ve işyerlerini su basıyor, alt geçitler kullanılamaz hale geliyor, araçlar yollarda mahsur kalıyor, ulaşım aksıyor ve tarım alanları zarar görüyor. Kadirli ve Kozan’da yaşanan sel felaketlerinde üç yurttaşımızı kaybetmiş olmamız ise konunun yalnızca teknik bir altyapı sorunu olmadığını, doğrudan can güvenliği meselesi olduğunu açıkça göstermektedir. Sorun tek tek yağışlarda değil, kentin planlanma biçiminde Adana’da yaşanan su baskınları ve taşkınlar münferit olaylar olarak değerlendirilemez.”   Uzun yıllara yayılan plansız kentleşme, artan betonlaşma, doğal drenaj alanlarının kaybı, dere yataklarının yeterince korunamaması ve altyapı yatırımlarındaki yetersizlikler sorunun temel bileşenleri olduğunun altını çizen Çak şöyle konuştu: “Betonlaşan ve geçirimsiz hale gelen yüzeyler yağmur suyunun toprağa sızmasını azaltırken, yüzey akışını hızlandırmaktadır. Bu durum özellikle kısa sürede düşen yoğun yağışlarda mevcut drenaj sistemlerinin kapasitesinin aşılmasına neden olmaktadır. Öte yandan, sorunu yalnızca iklim değişikliğine bağlamak da doğru değildir. Adana’nın uzun yıllara ait yağış verileri ve standart süreli yağış analizleri, taşkınların ortaya çıkmasında yanlış arazi kullanımı, yetersiz drenaj altyapısı, dere yataklarına müdahaleler ve planlama eksikliklerinin de önemli rol oynadığını göstermektedir.”   İnşaat Mühendisler Odası Yönetim Kurulu Başkanı Hıdır Çak, açıklamalarına ayrıca şöyle devam etti:  “Adana’da yaklaşık 3 bin 302 kilometre kanalizasyon ve 701 kilometre yağmur suyu hattı bulunmaktadır. Mevcut altyapının yaklaşık yüzde 79’u birleşik, yüzde 21’i ise ayrık sistem olarak hizmet vermektedir. Bu yapı, yoğun yağışlarda sistem üzerindeki baskıyı artırmaktadır. Altyapı sistemi kademeli olarak ayrık sisteme dönüştürülmelidir. Dolayısıyla çözüm; kentin suyla ilişkisini yeniden ve bilimsel bir anlayışla düzenlemektir. Adana’nın öncelikli ihtiyacı, kentin tamamını kapsayan Kentsel Altyapı ve Yağmur Suyu Yönetimi Master Planıdır. Bu plan; kanalizasyon, yağmur suyu ve dere sistemlerini birlikte ele almalı; nüfus projeksiyonlarını, yeni gelişme alanlarını, havza özelliklerini ve iklim değişikliği senaryolarını dikkate almalıdır. Taşkın risk alanları belirlenmeli, altyapıdaki dar boğazlar ortaya çıkarılmalı ve kısa, orta ve uzun vadeli yatırım programları oluşturulmalıdır.”   Çak ayrıca, açıklamasında, şunları söyledi: “Büyükşehir Belediyesi, ASKİ, DSİ, ilçe belediyeleri, üniversiteler ve meslek odalarının ortak katkısıyla hazırlanacak plan, Adana’nın gelecekteki altyapı yatırımlarına yön vermelidir. Taşkın ve sel sorunları belediye veya ilçe sınırları içerisinde çözülebilecek sorunlar değildir. Su, idari sınırları tanımamaktadır. Bu nedenle havza bazlı planlama anlayışı benimsenmeli; suyun membadan mansaba kadar olan hareketi birlikte değerlendirilmelidir. Kent içerisinde kalan dere yatakları ve doğal taşkın alanları korunmalı, yapılaşma baskısından uzak tutulmalıdır. Dere koridorları yalnızca suyun taşındığı kanallar olarak değil, aynı zamanda kentin ekolojik ve kamusal yaşam alanları olarak değerlendirilmelidir. Özellikle son yıllarda su baskınlarının tekrarlandığı Sarıçam Bucak Deresi, Yüreğir Yeşil Bulvar K-101 Kuşaklama Kanalı ve Seyhan Küçük Dikili TD7 Drenaj Kanalı çevresinde gerekli risk analizleri yapılarak ivedi önlemler alınmalıdır. Mevsim yağmurları başlamadan önce yağmur suyu ızgaraları, mazgallar ve rögarlar kontrol edilerek temizlenmelidir. Hatlardaki tıkanıklıklar ve çökmeler giderilmelidir. Adana’da tüm yağmur suyu, kanalizasyon ve drenaj sistemlerini kapsayan CBS/GIS tabanlı bir Altyapı Bilgi Sistemi oluşturulmalıdır. Bu sistem sayesinde altyapının mevcut durumu sürekli izlenebilecek, kapasite sorunları ve kritik noktalar belirlenebilecek, taşkın simülasyonları yapılabilecek ve yatırımlar bilimsel verilere göre önceliklendirilebilecektir. Bunun yanında kent genelinde bir Taşkın Risk Yönetim Planı hazırlanmalı; taşkın tehlike haritaları oluşturulmalı, kritik altyapı tesisleri ve ulaşım koridorları belirlenmeli, özellikle alt geçitler için risk analizleri yapılmalı ve erken uyarı mekanizmaları geliştirilmelidir. Adana’nın geleceğinde yalnızca geleneksel beton altyapı sistemlerine dayanan bir yaklaşım yeterli değildir. Mavi-yeşil altyapı uygulamaları yaygınlaştırılmalıdır. Yağmur bahçeleri, biyolojik hendekler, geçirgen yüzeyler, yeşil çatılar, kent ormanları, dere koridorları ve yağmur suyu depolama alanları gibi uygulamalar; yağış suyunun kaynağında tutulmasına ve yüzey akışının azaltılmasına katkı sağlayacaktır. Yeni yapılarda yağmur suyu toplama ve depolama sistemleri yaygınlaştırılmalı; kamu yapıları ve büyük ölçekli projelerde bu sistemlerin kullanımı zorunlu hale getirilmelidir. Toplanan suyun peyzaj sulaması, temizlik ve benzeri alanlarda kullanılması teşvik edilmelidir. Adana’nın altyapı sorunlarının çözümü için kurumlar arasında sürekli ve etkin bir koordinasyon mekanizmasına ihtiyaç vardır. Büyükşehir Belediyesi, ASKİ, DSİ, ilçe belediyeleri, üniversiteler ve meslek odalarının katılımıyla Adana Altyapı ve Su Yönetimi Koordinasyon Platformu oluşturulması bu açıdan önemli bir adım olacaktır. Adana’nın altyapı sorunları, her yağış sonrasında gerçekleştirilecek geçici müdahalelerle çözülemez. İhtiyacımız olan; kentin tamamını kapsayan, havza temelli, bilimsel verilere dayanan ve uzun vadeli bir altyapı politikasıdır. Kentsel Altyapı ve Yağmur Suyu Yönetimi Master Planı’nın hazırlanması, ayrık sistem altyapıya geçişin hızlandırılması, dere yataklarının korunması, mavi-yeşil altyapı uygulamalarının yaygınlaştırılması, yağmur suyunun bir kaynak olarak değerlendirilmesi ve kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesi artık bir tercih değil, Adana’nın geleceği açısından bir zorunluluktur. İnşaat Mühendisleri Odası Adana Şubesi olarak amacımız yalnızca sorunları dile getirmek değil; bilimsel, teknik ve uygulanabilir çözümlerin geliştirilmesine katkı sunmaktır.”