Adana Karşıyaka’da bozulmayan bir sokak kültürü: 1000 sokak

Duvarlardaki numara değişti, insanların birbirine olan güveni değişmedi. Bugün resmî kayıtlarda 565 Sokak olarak geçen Karşıyaka’nın eski 1000 Sokağı’nda, yılların mahalle kültürü hâlâ yaşıyor.

>> REMZİ YILDIRIM     Esnafın birbirine sahip çıktığı, komşunun komşuya koştuğu, “İşin düşerse buradayız” anlayışının sürdüğü sokakta geçmiş, bugünün içinde yaşamaya devam ediyor. Çukurova Press Gazetesi için Gazeteci Yazar Remzi Yıldırım, araştırdı. Yıldırım’ın Karşıyaka’da yaptığı bu özel saha çalışması, değişen Adana’nın içerisinde kaybolmayan mahalle kültürünü, esnaf dayanışmasını ve kuşaktan kuşağa aktarılan kent hafızasını kayıt altına alıyor. 'Adana’da bazı sokaklar vardır; yalnızca adres değildir.' Duvarları eski, kaldırımları yılların izini taşıyan, dükkânlarının önünde aynı insanların selamlaştığı, komşuların birbirinin kapısını çalmaktan çekinmediği sokaklardır bunlar. 'Karşıyaka’daki eski 1000 Sokak da işte böyle bir yer.' Bugün resmî kayıtlarda 565 Sokak olarak numaralandırılmış olsa da mahalle sakinlerinin hafızasında burası hâlâ 1000 Sokak. Çünkü bazı isimler tabeladan silinse de kültürden silinmiyor.Binalar yaşlanıyor, sokaklar değişiyor, altyapı hizmetleri yıllar sonra mahalleyle buluşuyor. Ancak insanların birbirine duyduğu güven, esnafın dayanışması ve komşuluk ilişkileri bütün bu değişimin içerisinde ayakta kalmayı başarıyor.1000 Sokak kültürü, bugün hâlâ huzur, güven, sevgi, muhabbet ve dayanışma üzerine kurulmuş bir mahalle belleği olarak yaşamını sürdürüyor. “NUMARA DEĞİŞTİ AMA 1000 SOKAK KÜLTÜRÜ DEĞİŞMEDİ” Mahallenin duayenlerinden, dönerci esnafı Ali Güven, 65 yıllık hayatının büyük bölümünü bu sokakta geçirmiş.Güven için 1000 Sokak yalnızca bir adres değil; babasından, amcasından, dedesinden kendisine kalan büyük bir miras. “Ben 65 yaşındayım. Babamdan gördüğüm huzur, sevgi ve muhabbet kültürünü 1000 Sokak’ta bugün hâlâ sürdürmenin gururunu yaşıyorum” diyen Güven, mahallenin sinema tarihindeki yerini de hatırlattı.Güven, usta yönetmen ve oyuncu Yılmaz Güney’in “Umutsuzlar” filminin bölgede çekildiğini belirterek, ailesinden bazı kişilerin de filmde rol aldığını anlattı.Anılar anlatılırken bir anda sokak, bugünden geçmişe uzanan bir film platosuna dönüşüyor. Ali Güven’in sözlerinde ise yalnızca nostalji değil, yaşayan bir mahalle kültürü var: “1000 Sokak kültüründe mahallemizde kimin bir işi düşse, karşılık beklemeden o işi çözüme kavuşturuyoruz.” İşte 1000 Sokak kültürünün özeti belki de bu cümlede saklı: Komşunun işi, komşunun işidir. YÜZ YILLIK BİR MAHALLE HAFIZASI Ali Güven, ailesinin yaklaşık bir asırdır bu mahallede yaşadığını vurguluyor. “Mahallemiz kurulduğunda 1000 Sokak’tı. Şimdi resmiyette 565 Sokak geçiyor. Fakat 1000 Sokak kültürünü tüm sülalemiz burada yaşatmaya devam ediyoruz” diyor.Askerden döndüğünde bile bıraktığı sokak kültürünün değişmediğini anlatan Güven, insanın doğduğu yere duyduğu bağlılığı şu sözlerle ifade ediyor: “İnsan doğduğu yeri çok seviyor.” Dedelerinin, babasının bu mahallede yaşadığını ve hayatını burada tamamladığını anlatan Güven, kardeşleri ve çocuklarıyla aynı mahalle kültürünü devam ettirdiklerini belirtiyor.Güven’e göre mahallede köklü ailelerin sayısı oldukça fazla. İşiçi Ali, Erto, Yaktıbay ve daha birçok ailenin yıllardır bu bölgede yaşadığını belirten Güven, 1000 Sokak’ın yalnızca bir sokak değil, kuşaktan kuşağa aktarılan büyük bir aile ve komşuluk hafızası olduğunu söylüyor. 31 YILDIR AYNI SOKAKTA AHİLİK KÜLTÜRÜ Mahallenin bir başka köklü esnafı ise Ramazanoğlu Tavukçuluk ve Et Pişiricisi sahibi Ramazan Avcı. Tam 31 yıldır 1000 Sokak’ta esnaflık yapan Avcı, dükkânını amcasından devralmış.Onun hikâyesinde de esnaflık yalnızca ticaret değil.“1000 Sokak sessiz ve sakin. Hiç olay olmaz. Dükkânı amcamdan devraldım. Huzurlu şekilde ahilik kültürünü yaşatmaya çalışıyoruz” diyor.15 yıllık çıraklık deneyiminin ardından bugün kendi işyerinin başında bulunan Avcı, dükkânına dedesinin adını vermiş. Müşterileriyle aile gibi olduklarını anlatan Avcı, yıllar içerisinde oluşan güven ilişkisinin ticaretten daha değerli olduğuna dikkat çekiyor.Mahallede doğalgaz ve altyapı çalışmalarının yeni başlamasını da önemli bir gelişme olarak değerlendiren Avcı, “Geç gelen hizmet ancak yapılmaya başladı. Bu bizim için sevindirici bir durum” ifadelerini kullanıyor. “ŞEHİR OLDU AMA KÜLTÜRÜMÜZÜ KAYBETMEDİK” 1000 Sokak kültürünü yaşatan bir diğer esnaf ise güneş enerji sistemleri üretimi yapan Levent Dalbun. 1995 yılından bu yana aynı sektörde faaliyet gösteren Dalbun, mahallenin değişimine yakından tanıklık eden isimlerden. Dünün bahçelik alanlarının zaman içerisinde şehirleştiğini belirten Dalbun, bütün bu değişime rağmen mahalledeki birlik ve beraberliğin korunmasının önemine dikkat çekiyor. “Kendi dükkânımızda 1000 Sokak’ın köklü esnaflarındanız. Sokağımızda dayanışma olduğu gibi birlik ve beraberlik fazlasıyla mevcut. Bu anlamda 1000 Sokak kültürü yaşamaya devam ediyor” diyor.Dünün bahçeliklerinin bugün şehre dönüştüğünü anlatan Dalbun, üretimlerinin de Adana’nın geleneksel ihtiyaçlarından doğduğunu belirtiyor.Ancak onun için değişmeyen en önemli değer dürüstlük. “Çalışmalarımızdaki başarımızın sırrı dürüstlük. Her daim 1000 Sokak kültürünü yaşatmak bizim kırmızı çizgimiz olmuştur” sözleriyle mahallenin ortak değerini anlatıyor. SOKAK NUMARASI DEĞİŞTİ, HAFIZA DEĞİŞMEDİ Karşıyaka’da bugün 565 Sokak olarak görünen bu adres, mahalle sakinlerinin dilinde hâlâ 1000 Sokak. Çünkü mahalle kültürü, belediye tabelalarıyla başlayıp biten bir kavram değil. -Bir selamda -Bir tabak yemekte -Esnafın birbirinin dükkânına sahip çıkmasında -Komşunun zor gününde yanında olmada -Çocukların aynı sokakta büyümesinde. -Bayramlarda kapıların birbirine açılmasında En önemlisi, “Senin işin benim işimdir” diyebilmekte saklı. Adana hızla değişiyor. Yeni binalar yükseliyor, eski yapılar yıkılıyor, sokakların isimleri ve numaraları değişiyor. Altyapı yıllar sonra yenileniyor. Ama Karşıyaka’nın eski 1000 Sokağı bize başka bir şeyi hatırlatıyor: Şehirler değişir, sokakların numaraları değişir; fakat insanlar birbirine sahip çıkıyorsa mahalle kültürü yaşamaya devam eder. Bugün duvarlarında 565 Sokak yazsa da Karşıyaka’da bazı insanların gönlünde hâlâ 1000 Sokak var.  Ve belki de bu yüzden, 1000 Sokak’ın en büyük mirası taş binaları değil; insanlarıdır.