(Okul Öncesi Öğretmeni | Uzman Öğretici | Eğitimci Yazar)   Bir çocuğun başarısı yalnızca ne kadar bildiğiyle değil, bildiklerini nasıl kullandığıyla da ilgilidir. Çocukların gelişimini değerlendirirken çoğu zaman akademik becerilerine odaklanıyoruz. Kaç harf öğrendiği, kaç işlem yapabildiği, ne kadar hızlı okuduğu ya da sorulara ne kadar doğru cevap verdiği… Peki hiç düşündük mü, bir çocuk bildiklerini kullanmakta neden zorlanır? Neden başladığı bir işi tamamlayamaz, dikkatini sürdürmekte güçlük çeker ya da duygularını kontrol etmekte zorlanır? İşte tam bu noktada karşımıza çocuk gelişiminin en önemli yapı taşlarından biri olan yürütücü işlevler çıkıyor. Yürütücü işlevler; beynimizin düşüncelerimizi, davranışlarımızı ve duygularımızı yönetmesini sağlayan zihinsel beceriler bütünüdür. Bir başka ifadeyle, beynimizin yönetim merkezidir. Çalışma belleği, ketleyici kontrol ve bilişsel esneklik bu sistemin temel bileşenleridir. Çalışma belleği, bilgiyi zihinde tutup kullanmamızı; ketleyici kontrol, dürtülerimizi ve dikkatimizi yönetmemizi; bilişsel esneklik ise değişen koşullara uyum sağlamamızı mümkün kılar. Örneğin öğretmeninin verdiği üç aşamalı bir yönergeyi dinleyen çocuk, yönergeyi aklında tutarak sırasıyla uygulayabiliyorsa çalışma belleğini kullanıyordur. Oyuncakla oynamak isterken etkinliğini tamamlamaya devam edebiliyorsa ketleyici kontrolünü devreye sokuyordur. Kurduğu kule yıkıldığında farklı bir yöntem deneyebiliyorsa bilişsel esneklik gösteriyordur. Görüldüğü gibi yürütücü işlevler yalnızca ders başarısını değil, günlük yaşamın hemen her alanını etkiler. Akademik başarıdan çok daha fazlası Bir çocuğun matematikte başarılı olması, her zaman problem çözme sürecini bağımsız yürütebildiği anlamına gelmez. Benzer şekilde okumayı öğrenmiş bir çocuk, okuduğunu anlamlandırmak, bilgiyi aklında tutmak ve çıkarım yapmak konusunda desteğe ihtiyaç duyabilir.   Çünkü öğrenmek yalnızca bilgiyi almak değil; bilgiyi düzenlemek, ilişkilendirmek, gerektiğinde hatırlamak ve yeni durumlara aktarabilmektir. Özellikle dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, öğrenme güçlükleri ve otizm gibi farklı gelişimsel özelliklere sahip çocuklarda yürütücü işlev becerilerinin desteklenmesi önem taşır. Ancak bu beceriler yalnızca özel gereksinimli çocuklara özgü değildir. Her çocuk, gelişim dönemine ve bireysel ihtiyaçlarına uygun biçimde bu alanlarda desteklenmelidir. Çocuklara sürekli ne yapmaları gerektiğini söylemek yerine, nasıl yapabileceklerini öğretmeliyiz. Bir çocuğun çantasını hazırlamasını istiyorsak yalnızca çantasını hazırlamasını beklememeliyiz. Önce gerekli malzemeleri belirlemesini, sonra sıralamasını ve son olarak kontrol etmesini sağlamalıyız. Bir oyunda kurallar değiştiğinde çocuğa yeni duruma uyum sağlaması için fırsat vermeliyiz. Bir problemle karşılaştığında hemen çözümü sunmak yerine, “Başka nasıl deneyebiliriz?” sorusunu yöneltmeliyiz. Oyunlar, hareket etkinlikleri, ritim çalışmaları, eşleştirme, sınıflandırma, strateji oyunları ve yaratıcı drama çalışmaları yürütücü işlevleri desteklemek için etkili öğrenme fırsatları sunar. Geleceğin çocuklarını yalnızca bilgiyle değil, beceriyle yetiştirmeliyiz. 21. yüzyılda çocukların ihtiyaç duyacağı en önemli becerilerden bazıları; problem çözme, karar verme, değişime uyum sağlama, planlama ve öz düzenlemedir. Bunların gelişiminde yürütücü işlevlerin önemli bir rolü vardır. Eğitim sisteminde artık yalnızca çocuğun ne bildiğini değil, öğrendiği bilgiyi nasıl kullandığını da sorgulamalıyız. Öğretmenler olarak çocuklara hata yapabilecekleri, yeniden deneyebilecekleri ve kendi çözümlerini üretebilecekleri ortamlar hazırlamalıyız. Ebeveynler olarak da her zorluğu çocuk adına çözmek yerine, onun çözüm üretmesine alan açmalıyız. Unutmayalım; çocuğun yerine düşünmek onu kısa süreliğine rahatlatabilir ama kendi düşünme becerisini geliştirmek ona ömür boyu kullanabileceği bir güç kazandırır. Çünkü mesele yalnızca çocuğun bugün ne öğrendiği değil, yarın karşılaştığı bir problem karşısında ne yapabileceğidir.