Bir kentin ekonomisini anlamak için bazen uzun raporlar okumaya gerek yoktur. Esnafın dükkânına, sanayicinin üretim bandına, pazarcının tezgâhına ve vatandaşın alışveriş filesine bakmak yeterlidir.
Adana'da bugün sokağın nabzını tuttuğunuzda karşınıza çıkan tablo, Türkiye ekonomisinin içinde bulunduğu sıkıntıların küçük bir özeti gibidir.
Çukurova'nın bereketli topraklarında üretim var, emek var, alın teri var. Ancak üretmek artık tek başına ayakta kalmaya yetmiyor. Çiftçi girdi maliyetleriyle, esnaf düşen alım gücüyle, sanayici finansman yüküyle mücadele ediyor. Vatandaş ise mutfak masrafını denkleştirebilmenin hesabını yapıyor.
Ekonominin en önemli sorunlarından biri de piyasadaki nakit sıkışıklığı ve giderek zayıflayan ticari güven.
Rakamlar da bu endişeyi doğruluyor. Ekim 2026'da Türkiye genelinde 21 bin 460 çek karşılıksız işlem gördü. Bu çeklerin toplam tutarı 26 milyar 390 milyon liraya ulaştı. Geçen yılın aynı ayına göre karşılıksız çek tutarındaki artış yüzde 34,8 oldu.
Bu rakamların arkasında yalnızca bankacılık istatistikleri yok. Ödemesini alamayan bir esnaf, maaşını ödeyemeyen bir işletme sahibi, üretimini sürdürebilmek için borç arayan bir sanayici var. Üstelik gıda fiyatlarındaki artış ve yüksek finansman maliyetleri de vatandaşın ve üreticinin üzerindeki baskıyı artırıyor. Ekim ayında yıllık tüketici enflasyonunun yüzde 29,77 olarak açıklanması, hayat pahalılığının hâlâ gündemin en önemli başlıklarından biri olduğunu gösteriyor.
Bir de sermaye piyasalarında gündeme gelen fon skandalı ve manipülasyon iddiaları var. Bu iddialar, zaten hassas olan yatırımcı güvenini daha da tartışmalı hâle getiriyor. Çünkü ekonomi yalnızca para ile değil, güvenle de ayakta durur.
Şimdi sormak gerekiyor:
Adana'nın üreticisi nasıl üretecek, esnafı nasıl ayakta kalacak, sanayicisi nasıl yatırım yapacak?
Ekonomik mücadele yalnızca faiz oranlarını, döviz kurlarını veya enflasyon tablolarını konuşarak kazanılamaz. Üretimi desteklemek, küçük işletmeleri korumak, finansmana erişimi kolaylaştırmak ve vatandaşın alım gücünü yeniden yükseltmek zorundayız.
Unutmayalım; kepengi kapanan her dükkân yalnızca bir ticarethane değildir. Bir ailenin geçim kapısı, bir çalışanın ekmeği, bir mahallenin yaşam damarıdır.
Adana'dan yükselen bu sesi Türkiye'nin duyması gerekiyor. Çünkü ekonomi rakamlardan ibaret değildir. Ekonomi, insanın sofrasıdır, emeğidir, umududur. Bir ülkede üretim varsa gelecek vardır. Güven varsa ticaret vardır. Adaletli paylaşım varsa toplumsal huzur vardır. Bugün ihtiyacımız olan şey, ekonomiyi yalnızca rakamlarla değil, insanın hayatına dokunarak yönetmektir.
