Bir zamanlar mahallemizde evlerimizin kapısı komşularımıza açıktı. Bir evde pişen yemek komşulara
da ulaşır, çocukların sesi sokağın ortak neşesi olurdu. İnsanlar birbirlerinin yalnız adını değil, derdini
de bilirdi. Şimdi telefonlarımızda yüzlerce isim, ekranlarımızda binlerce yüz var. Buna karşılık, içimiz
daraldığında arayabileceğimiz insanların sayısı giderek azalıyor. Çağımızın büyük çelişkilerinden birini
yaşıyoruz; birbirimize ulaşmak kolaylaşırken birbirimize dokunmak zorlaşıyor.
Bir yalnızlaşma söz konusu. Aslında sorun yalnız olmak değil. İnsan bazen kendini dinlemek,
düşünmek, dinlenmek için yalnızlığı seçer. Bu, ruhen dinlenmemizi sağlar. Yalnızlaşmak ise insanın
istemediği hâlde ilişkilerinin azalması, anlaşılmadığını ve ihtiyaç duyulmadığını hissetmesidir.
Kalabalık bir sofrada, aynı evde, hatta bir evliliğin içinde bile yaşanabiliyor. Eksiklik çevremizde insan
bulunmaması değil, varlığımızın bir başkasının hayatında karşılık bulmamasıdır.
Yaşadığımız mekanlar adeta bizleri yalnızlaşmaya itiyor. Köylerin, mahallelerin kaybolması
yalnızlaşmanın nedenlerinden birisi. İnsanların bakkalda, kasapta birbirlerine hâl hatır sorması,
komşunun kapıyı çalması, sokaktaki çocuğa herkesin göz kulak olması gündelik hayatın küçük
güvenceleriydi. Yüksek duvarlı siteler, sürekli taşınmalar ve insanı yalnız tüketici olarak gören kent
anlayışı, bu karşılaşmaların yerini dolduramadı. Yan dairemizde kimin yaşadığını bilmeden yıllar
geçirebiliyoruz.
Bilgisayardaki görünmeyen arkadaşlıklar bu boşluğa bir cevap gibi geliyor. Elbette dijital ortamda
kurulan dostlukların bazısında yalnızlığımızı giderebiliriz. Ancak iletişim yalnız görüntüye, beğeniye ve
kısa mesajlara sıkıştığında birbirimizin sıkıntılarını bilmez, acısını dinlemeyiz. Görünür olmak uğruna
çaba harcar, gerçekten görülmenin ne demek olduğunu unuturuz.
Çocukluk ve gençlik de bu yalnızlaşmadan payını alıyor. Oyun arkadaşının yerini rakip, merakın yerini
sınav takvimi alabiliyor. Çocuklara sürekli geleceğe hazırlanmaları söylenirken bugünü yaşayacakları
zaman bırakılmıyor. Kurslar, denemeler, özel dersler arasında dostluğa ayrılacak saatler kayboluyor.
İnsanın değerini puanla ölçen anlayış, yalnız düşük puan alanı değil, sürekli birinciliğini korumak
zorunda hissedeni de yalnızlaştırıyor.
Yetişkinlikte yarışın adı değişiyor: Para, makam, unvan, daha büyük ev, daha pahalı otomobil… Sürekli
yükselmek isteyen insan, yanında yürüyenleri görmez olabiliyor. Dostluklar yarar hesabına,
tanışıklıklar bağlantıya dönüşüyor. Bir süre sonra kişi, çevresindekilerin kendisini mi yoksa imkânlarını
mı sevdiğini ayırt edemiyor. Makam sona erdiğinde telefonların susması, yıllarca kalabalık sanılan
çevrenin gerçekte ne kadar tenha olduğunu gösteriyor. Bir çelişki olarak çevresini genişleten insanın
yaşam alanı çoğu kez daralıyor.
Ömrün uzaması ise önümüze başka bir sorumluluk koyuyor. Daha uzun yaşamak, beraberinde anlamlı
ilişkiler getirmiyorsa yıllar ağırlaşabiliyor. Eşini, arkadaşlarını kaybeden; çocukları başka kentlerde
yaşayan; emeklilikle birlikte işe yaradığı duygusu zedelenen insan için günler çekilmez hale geliyor.
Yaşlıyı yalnız barınma ve bakım ihtiyacıyla değerlendirmek eksik kalıyor. Onun anlatacağı hikâyeye
kulak, deneyimine ihtiyaç, varlığına yer gerekiyor. İnsan yalnız bakılmak istemez; hayata katılmak da
ister.
Yalnızlaşmanın çözümü, bireye sosyalleşmesini önermekten geçmiyor. Çalışma hayatı insana zaman
bırakmalı, okullar rekabet kadar arkadaşlığı da beslemeli, kentler ücretsiz buluşma alanları
sunmalıdır. Mahalle evleri, kütüphaneler, ortak bahçeler, kuşakları buluşturan sanat ve üretim
çalışmaları bu bakımdan değerlidir. Aile içinde ise aynı masaya oturmak, telefonu bırakıp
yanındakileri dinlemek, öğüt vermeden anlamaya çalışmak küçük fakat güçlü başlangıçlardır.
Yalnızlaşma, birbirimize ayırdığımız yer daraldıkça büyür. Bir komşunun kapısını çalmak, bir gencin
kaygısını ciddiye almak, yaşlı bir insanın sözünü dinlemek bu yüzden önemlidir. Çünkü insanın en
temel ihtiyaçlarından biri, bir başkasının hayatında beklenen biri olmaktır.
